هر روز یک آیه

تفسیر سوره ناس

0 30,269

آیا میدانستید؟

👈 ﴿هر روز یک آیه﴾:

تصمیم گرفتم تفسیرِ سوره ها و آیه هائی را که اکثریت مردم در نماز های شان میخوانند، در اولویت قرار دهم تا آنچه میخوانیم، بر آن تدبر کنیم و از نماز های مان لذت ببریم.

برای درس امروز، تفسیر سوره ی ناس را خدمت شما عزیزان گرانقدر پیشکش میکنم:

قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ✪ مَلِكِ النَّاسِ✪إِلَهِ النَّاسِ✪مِن شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ✪الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ✪مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ✪

👈 ﴿تفسیر سوره ی مبارک﴾:

سوره ی ناس مکی‌ بوده، در بر گیرنده ی شش آیات می باشد، ولی نزد بعضی علما مدنی است. و چون با فرموده‌ حق‌ تعالی شروع شده، یعنی : ﴿قُلۡ أَعُوذُ بِرَبِّ ٱلنَّاسِ﴾ و نیز برای آن که کلمه ی،«ناس‌» در آن‌ پنج‌ بار تکرار گردیده‌ است‌ اسم این سوره ناس گذاشته شد.

این‌ آخرین‌ سوره ‌ی قرآن‌ کریم‌ از نظر ترتیب‌ در مصحف‌ شریف‌ است‌ و ترتیب‌ قرآن‌ با سوره «فاتحه‌» که‌ شامل‌ سپاس‌ و ثنای‌ حق‌ تعالی‌ و یاری‌ جستن‌ از اوست‌ آغاز و با معوذتین‌ که ‌موضوع‌ آن‌ها نیز یاری‌ جستن‌ و پناه‌ بردن‌ به‌ حق‌ تعالی‌ است‌، ختم‌ می‌شود.

★ ﴿قُلۡ أَعُوذُ بِرَبِّ ٱلنَّاسِ﴾

«بگو: پناه‌ می‌برم‌ به‌ پروردگار مردم»

بدین معنی که به‌ آفریدگار و سامان‌دهنده‌ ی امور و به‌ صلاح‌ آورنده‌ ی احوال‌ مردم، الله سبحانه و تعالی پناه میبرم.

👈 بیضاوی‌ در اینمورد می‌گوید:

«از آن‌ جا که‌ در سوره‌ ی قبل‌ پناه بردن‌ به‌ الله سبحانه و تعالی از شر و مضراتِ بدنی‌ بود و این‌ مضرات‌ در انسان‌ و غیر انسان عام‌ است‌ لذا در این‌ سوره‌، پناه‌ بردن‌ به‌ الله سبحانه و تعالی از شرور و مضراتی است‌ که‌ بر نفوس‌ِ بشری‌ عارض‌ می‌شود و به‌ بشر مخصوص‌ می‌باشد.

★ ﴿مَلِكِ ٱلنَّاسِ﴾:

و پناه‌ می‌برم‌ به «مَلِک‌ِ مردم»

به‌ ذاتی‌  پناه می برم که‌ دارای‌ ملک‌ کامل‌، فرمانروایی‌ای‌ تام‌ و سلطه‌ای‌ بی‌رقیب‌ و لایتناهی‌ است‌.

★ ﴿إِلَٰهِ ٱلنَّاسِ﴾:

و پناه‌ می‌برم‌ به «اِله‌ مردم»

به‌ معبودِ مردم‌ و از آنجا که‌ ملک‌ (فرمانروا) گاهی‌ معبود است‌ و گاهی‌ هم‌ نیست‌ بنابراین‌، حق‌ تعالی‌ در این‌ آیه‌ روشن‌ کرد که ‌الوهیت‌ و عبودیت‌ مخصوص‌ وی‌ است‌ و احدی‌ با وی‌ در آن‌ مشارکت‌ ندارد.

یعنی، پناه به ذات پاک یگانه می برم، نه به مخلوقاتِ وی و نه به مخلوقاتِ مخلوقاتِ وی، همانند فرشتگان، پیامبران،  پیر، مرشد، بزرگ، عالم، طومار، تعویذ و…. غیره. صرف به او تعالی پناه میبرم و او تعالی مرا کافیست.

★ ﴿مِن شَرِّ ٱلۡوَسۡوَاسِ ٱلۡخَنَّاسِ﴾:

پناه‌ می‌برم‌ به‌ آنچه‌ ذکر شد؛ «از شر وسوسه‌گر» که‌ شیطان‌ِ «خناس» است‌.

👈 خناس به معنی (بسیار بازپس‌رونده‌) زیرا هنگامی‌ که‌ الله سبحانه و تعالی به‌ یاد آورده‌ شود، شیطان‌ بازپس‌ می‌رود و خود را در هم‌ کشیده‌ و پنهان‌ می‌شود اما چون‌ ذکر الله سبحانه و تعالی در میان‌ نبود، شیطان‌ بر دل‌ انسان‌ هجوم‌ آورده‌ و وسوسه‌ ی خود را می‌گستراند.

★ ﴿ٱلَّذِي يُوَسۡوِسُ فِي صُدُورِ ٱلنَّاسِ﴾:

«آن‌ کس‌ که‌ در سینه‌های‌ مردم‌ وسوسه‌ می‌افگند»:

👈 وسوسه‌ ی شیطان‌، فراخواندن‌ انسان‌ به‌ فرمانبردن‌ از خود با القای‌ افکار و سخنانی است‌ پنهانی‌ که‌ به‌ قلب‌ انسان‌ می‌رسد بی‌آن‌که‌ از آن‌ صدایی‌ شنیده‌ شود.

سپس‌، الله سبحانه و تعالی به‌ بیان‌ این‌ امر می‌پردازد که‌ وسوسه‌افگنان‌ بر دو نوع‌اند؛ (جنی‌) و (انسی‌) پس‌ می‌فرماید:

★ ﴿مِنَ ٱلۡجِنَّةِ وَٱلنَّاسِ﴾:

«چه‌ از جن‌ و چه‌ از انس»

👈 شیاطینِ جنی در سینه‌ها و دل‌های مردم‌ وسوسه‌ می‌افگند اما وسوسه‌ افگنی‌ شیطان‌ انسی‌ در دل‌های مردم‌ بدین‌گونه ‌است‌ که‌ خود را برای‌ انسان‌ در چهره‌ و لباس‌ِ نصیحت‌گرِ مشفقی‌ نشان‌ می‌دهد پس‌، از سخنان‌ وی‌ که‌ در هیأت‌ خیرخواهی‌ و نصیحت‌ بیان‌ می‌شود، در دل‌ انسان ‌همان‌ چیزی‌ می‌افتد که‌ شیطان‌ جنی‌ با وسوسه‌ ی خود در دل‌ وی‌ می‌افگند.

👈 ابلیس‌ چنان‌که‌ در دل‌های انسانها وسوسه‌ می‌افگند، در دل‌های جنیان‌ نیز وسوسه‌ می‌افگند.

✪﴿علما در بیان‌ علت‌ گماردن‌ شیطان‌ بر مردم‌ گفته‌اند﴾:

گماردن‌ شیطان‌ بر مردم‌ از سوی‌ الله سبحانه و تعالی برای‌ آن‌ است‌ که‌ مردم‌ با وی‌ مجاهده‌ کنند و در این‌ میدان ‌آزمایش‌ و امتحان‌ شوند. اما کسانی‌ که‌ حق‌ تعالی‌ ایشان‌ را در پناه‌ عصمت‌ خود قرار داده‌ است‌، از گزند شیاطین‌ در امانند.

در حدیث‌ شریف‌ آمده‌است:

👈 «کسی‌ از شما نیست‌ مگر این‌که‌ همنشین‌ و همراه‌ او (از شیاطین) بر او گمارده‌ شده است‌.اصحاب‌ گفتند: حتی‌ شما نیز یا رسول‌ الله؟ فرمودند: آری‌! حتی‌ من‌؛ مگرحقیقت‌ این‌ است‌ که‌ الله سبحانه و تعالی مرا بر شیطان‌ِ همراهم‌ (شیطانِ قرین که با هر انسان است)  چیره‌ گردانیده ‌است‌ پس‌او به‌ من‌ تسلیم‌ شده‌ (یا مسلمان‌ گردیده) و لذا مرا جز به‌ خیر فرمان‌ نمی‌دهد».

★ همچنین‌ در حدیث‌ شریف‌ به‌ روایت‌ انس رضی الله عنه آمده ‌است‌ که:

رسول‌ الله صلی الله علیه وسلم در مسجد معتکف‌ بودند پس‌ شبانگاه‌ صفیه‌ به‌ دیدار ایشان‌ آمد و رسول‌ الله صلی الله علیه وسلم با وی‌ از مسجد بیرون‌ آمدند تا او را به‌ منزلش‌ برسانند. در این‌ اثنا دو مرد از انصار با ایشان‌ روبرو گردیدند و چون‌ رسول‌ الله صلی الله علیه وسلم را دیدند، گام‌های‌ خود را تند تند برداشتند که‌ سریع‌تر بگذرند. رسول‌ الله صلی الله علیه وسلم خطاب‌ به‌ آنان‌ فرمودند:

👈 «درنگ ‌کنید؛ این‌ زن‌ که‌ با من‌ است‌ صفیه‌ دختر حیی‌ همسر من‌ می‌باشد». آن‌ دو گفتند: سبحان‌ الله، یا رسول‌الله! (مگر ما در حق‌ شما گمان‌ بدی‌ داشته‌ایم‌؟) رسول‌ الله صلی الله علیه وسلم فرمودند:

✧ «إن‌ الشیطان‌ یجری‌ من‌ ابن‌ آدم‌ مجری‌ الدم‌ و إنی‌ خشیت‌ أن ‌یقذف‌ فی‌ قلوبکما شیئا ـ أو قال‌ ـ شرا».

★ «بی‌گمان‌ شیطان‌ در مجرای‌ خون‌ فرزند آدم ‌جاری‌ می‌شود و من‌ ترسیدم‌ که‌ در دل‌های شما چیزی‌ بیفگند ـ یا فرمودند ـ شری ‌بیفگند».

همچنین‌ در حدیث‌ شریف‌ به‌ روایت‌ انس ‌بن‌ مالک‌ رضی الله تعالی عنه آمده ‌است‌ که ‌رسول‌ الله صلی الله علیه وسلم فرمودند:

👈 «همانا شیطان‌ مهارش‌ را بر قلب‌ فرزند آدم‌ قرار می‌دهد پس‌ اگر او الله سبحانه و تعالی را یاد کرد، واپس‌ می‌رود و اگر یادِ الله تعالی را فراموش‌ کرد، قلبش‌ را فرو می‌بلعد پس‌ این‌ است‌ همان‌ وسواس‌ِ خناس‌».

★ همچنین‌ در حدیث‌ شریف‌ به‌ روایت‌ ابی ‌تمیمه‌ رضی الله تعالی عنه آمده‌است‌ که‌ فرمود:

«الاغ‌ِ رسول‌ الله صلی الله علیه وسلم لغزید و من‌گفتم: نگونسار باد شیطان‌! رسول‌ الله صلی الله علیه وسلم فرمودند:

نگو که‌ شیطان‌ نگونسار باد! زیرا وقتی‌ تو چنین‌ بگویی‌، او خود را بزرگ‌ می‌بیند و می‌گوید: آن‌ را به‌ نیرویم ‌فروافگندم‌! اما اگر بگویی: بِاسم‌ الله: به‌ نام‌ِ الله تعالی ! در این‌ صورت‌، شیطان ‌احساس‌ کوچکی‌ می‌کند و چنان‌ خورد و خوار می‌شود که‌ مانند مگسی‌ می‌گردد».

👈 ابن‌ عباس‌ رضی الله عنه می‌گوید:

★ «هیچ‌ نوزادی‌ تولد نمی‌شود مگر این‌که‌ در قلبش‌ وسواس‌ است‌ پس‌ چون‌ الله سبحانه و تعالی یاد شود، شیطان‌ بازپس‌ می‌رود و چون‌ از ذکرِ الله سبحانه و تعالی غفلت‌ شد، او وسوسه‌ می‌افگند».

پس، این است عزیزان من وسواس خناس که با یاد الله تعالی، با عبادات متداوم، با قرائت مکررِ قرآن، با نماز ها و نوافل، و با ذکر و اورادِ وارده در سنت، شیطان را فرار میدهد، اما، زمانی که انسان غافل شد، شیطان دوباره بر میگردد و او را وسوس میکند.

پناه‌ می‌بریم‌ به‌ خالقِ منان از نیرنگ‌ و وسوسه‌ ی شیطان‌ِ خناس.

اللهم ربنا آمین یا رب العلمین!

👈 عزیزان گرانقدر:

لطفاً این سلسله ی تفسیر آیات را مطالعه و با عزیزان تان شریک سازید، و در اصلاح خود و جامعه بکوشید تا اجر عظیم دارین را از آن خود سازید.

جزاکم الله خیراً!

احمــد ( عـــــارفی)

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

13 − هشت =