آدابِ سلام کردن و تأثیرات معنوی و روانی آن در انسان ها

بخش پنجم

0 31,613

آیا میدانستید؟

﴿آدابِ سلام کردن و تأثیرات معنوی و روانی آن در انسان ها﴾:

﴿ بخش پنجم﴾:

همانطوری که در بخش های قبلی اشاره کردم، سلام کردن یكی از دستورهای اسلام، در راستای ایجاد حاكمیت صمیمیّت و دوستی، سلام است.

فرهنگ سلام، آنچنان اهمیت و ارزش دارد كه شعار رسمی ملت مسلمان در دیدار با یكدیگر معرفی شده است.

اهمیت این موضوع آنگاه بیشتر و بهتر فهمیده می شود كه بدانیم پیامبر اكرم صلی الله و علیه وسلم بخیل ترین مردم را كسی معرفی كرده است كه در ادای سلام، بخل ورزد.

برنامه های دین اسلام به گونه ای تنظیم شده است كه افراد در جامعه ی اسلامی آداب اسلامی را ناگزیر باید رعایت كنند؛ زیرا گاهی تخلّف از یك دستور دینی پیامدهای تحمل ناپذیری برای فرد در پی دارد.

برای نمونه، دستور دین این است كه آغاز سخن گفتن و شروع ایجاد ارتباط باید با سلام باشد و هر كس این دستور را رعایت نكند، از برخورد مناسب و شایسته، محروم می شود.

بدیهی است كه در هر كار نیكی، آن كس كه پیشتاز باشد، فضیلت بیشتری را كسب می كند. درباره ی سلام نیز همین گونه است، آنكه سلام آغاز می كند، از تكبر بر كنار است.

اگر موضوعی، حق متقابل میان دو مسلمان شناخته شود، روشن است كه هر دو طرف وظیفه ای بر عهده دارند. به این معنی كه اگر یكی از دو طرف زودتر از دیگری سلام گفت، دیگری موظف است پاسخ سلام او را بدهد و این جواب دادن لازم و الزامی است.

در فرهنگ سخنان پیامبر رحمت، با نگاهی دیگر به برخی از گفتارهای آن حضرت، با آثار و پیامدهای مثبت سلام آشنا می شویم.

سلام نامی از نام های الله سبحانه و تعالی است كه آن را در زمین نهاده است، پس سلام را در میان خودتان بگسترانید.

حسادت و دشمنی عامل دین زدایی است، و راه ورود به بهشت ایمان و شرط ایمان، دوستی همگانی و فراگیر است و آنگاه راهكار دوستی، گسترش سلام در میان افراد جامعه است.

گسترش سلام در كنار اطعام دیگران و صله ی ارحام و نماز شب، از راه های ورود به بهشت است.

آمرزش و مغفرت الهی، موهبتی است كه نصیب هر كس نمی شود؛ زیرا آمرزش آنجا محقق می شود كه بنده با اعمال خویش رضایت حق تعالی را به دست آورده باشد.

رهایی از تكبّر و خارج شدن از خودبینی و كبر، از فضایل مهم اخلاقی است كه راهكارها و نشانه هایی دارد.

در اندیشه ی الهی پیامبر بزرگوار اسلام، آنكه سلام آغاز می كند، از تكبر بركنار است؛ زیرا آغاز كردن به سلام، نشانه ی آن است كه انسان برای خود نسبت به دیگران، امتیاز و برتری قایل نیست.

بر این اساس، در فرهنگ دینی نه تنها آغاز به سلام به دوری از تكبر می انجامد، نشانه ی تواضع و خاكساری است و تواضع جز رفعت مقام و والایی موقعیت، ره اوردی ندارد.

سلام كردن را در كنار صدقه دادن در تنگ دستی و رعایت انصاف، هر چند به زیان انسان باشد، از عوامل كامل كننده ایمان شمرده میشود.

سِرِّ این سخن، آن است كه عمل از اركان ایمان است و سلام، نمونه روشن یك عمل ایمانی در قلمروی روابط اجتماعی است.

هر چند سلام خود پیام آور دوستی و محبت و امنیت است، اگر همراه با گشاده رویی و برخورد محبت آمیز و آمیخته به عاطفه باشد، از فضیلت بیشتری برخوردار است تا آنجا كه چنین سلامی، صدقه به شمار می آید.

مستحب است که آغاز کننده‌ی سلام بگوید:

السَّلاَمُ عَلَیْکُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَکَاتُهُ.

سلام و رحمت و برکاتِ الله تعالی بر شما باد، و ضمیر جمع «کُم» را بیاورد هرچند طرفی که بر او سلام می‌شود یک نفر باشد؛ و جواب دهنده بگوید:

«وَعَلَیْکُمْ السَّلاَمُ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَکَاتُهُ»

(و سلام و رحمت و برکاتِ الله تعالی بر شما باد)

یعنی در جوابش، (واو) عطف را بیاورد: «وعلیکم».

از عمران بن حصین رضی الله عنه روایت شده است که فرمود:

جَاءَ رجُلٌ إلَی النَّبِیِّ صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: السَّلامُ عَلَیْکُمْ، فَرَدَّ عَلَیْهِ ثُمَّ جَلَسَ، فَقَالَ النَّبِیُّ صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ: «عَشْرٌ» ثُمَّ جَاءَ آخَرُ فَقَالَ: السَّلامُ عَلَیْکُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ، فَرَدَّ عَلَیْهِ فَجَلَسَ، فَقَالَ: «عِشْرُونَ»، ثُمَّ جَاءَ آخَرُ فَقَالَ: السَّلامُ عَلَیْکُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَکَاتُه، فَرَدَّ عَلَیْهِ فَجَلَسَ، فَقَالَ: «ثَلاَثُونَ». ﴿رواه أبوداود والترمذی وقال: حدیث حسن.﴾

مردی نزد پیامبر صلی الله علیه وسلم آمد و گفت:

السلام علیکم، پیامبر صلی الله علیه وسلم جواب سلام او را داد و مرد نشست، پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند:

«ده (ده حسنه پاداش برد)»

سپس دیگری آمد و گفت:

۹السلام علیکم ورحمة الله﴾

پیامبر صلی الله علیه وسلم جواب سلام او را نیز داد و مرد نشست، پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند:

«بیست (بیست حسنه پاداش برد)»

و سپس یکی دیگر آمد و گفت:

﴿السلام علیکم ورحمة الله و برکاته﴾

ایشان، جواب سلام او راهم داد و سپس مرد نشست و پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند:

«سی (سی حسنه پاداش برد) »

زیرا السلام علیکم، یک حسنه، رحمة الله یک حسنه، و برکاته، یک حسنه است و هر حسنه، ده برابر پاداش دارد.

این حدیث را ابوداود ﴿۵۱۵۹﴾و ترمذی ﴿۲۶۹۰﴾ روایت کرده اند

و اگر کسی وکیل سلام شخص شد، مخاطب باید با لفظِ:

﴿وَعَلَیْهِ السَّلامُ وَرَحْمَةُ الله وَبَرَکَاتُهُ۰ پاسخ سلام وی را بدهد.

از عایشه رضی الله عنها روایت شده است که فرمود:

پیامبر صلی الله علیه وسلم به من فرمودند:

این جبرئیل است و به تو سلام می‌کند،

گفتم: وَعَلَیْهِ السَّلامُ وَرَحْمَةُ الله وَبَرَکَاتُهُ

سلام و رحمت و برکات خداوند بر او باد!

متفق علیه است؛ بخاری (۳۷۶۸)، مسلم (۲۴۷)

اما سلام کردن با اشاره ی دست صحیح نیست و این از عادات اهل کفر است، مگر زمانی که شخص دور باشد و نیازی برای آن وجود داشته باشد:

عن أسماء بنتِ یزید رضی الله عنها أنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ فی الْمَسْجِدِ یَوْماً وَعُصْبَةٌ مِنَ النِّسَاءِ قُعُودٌ فَألْوَی بِیَدِهِ بِالتَّسْلِیْمِ. ﴿رواه الترمذی﴾

از «اسماء دختر یزید» رضی الله عنه روایت شده است که پیامبر صلی الله علیه وسلم روزی از میان مسجد گذشت در حالی که عده‌ای از زنان نشسته بودند و ایشان با بلند کردن دست (به زنان) سلام کرد. ‏ ﴿ترمذی ۲۶۹۸۰﴾

و این حمل بر آن شده است که پیامبر صلی الله علیه وسلم لفظ و اشاره را با هم جمع کرده است، و روایت ابوداود: «پس بر ما سلام کرد»، این امر را تأیید می‌کند. ﴿‏ابوداود ۵۲۰۴﴾

سلام، اولين كلمه احترام ‌آميز در برخوردهای اجتماعی است كه هيچ زحمت و دردسری برای گوينده ی آن ندارد، ولی آثار ارزشمند فراوانی دارد.

چه بسيار دوستی ‌های ارزنده و گران‌بهایی كه در پرتو سلام آغاز شده است و چه بسيار دشمنيی هایی كه با سلام گفتن از بين رفته است.

آشكار كردن سلام چند حُسن دارد:

اول اينكه كسی كه در پاسخ دادن كوتاهی كند، عذری نمی ‌‌تواند داشته باشد.

دوم اينكه نشانه ی فروتنی و تواضع است.

سوم اينكه نشانه ی علاقه ‌مندی شخص سلام دهنده به سلامتی و آغاز دوستی با طرف مقابل است.

سلامی كه زيرلب يا آهسته باشد، می‌تواند بيانگر اجبار يا فقط رفع مسئوليت باشد تا ديگران، فرد را بی ‌ادب ندانند.

مسلمان نبايد در سلام کردن به مسلمان دیگر، ميان افراد از جهت دارايی و فقر، لسان، زبان، نژاد و ملیت تفاوتی بگذارد.

اگركسی به مسلمان فقيری، همانند سلامی كه به يك ثروتمند مي‌دهد، سلام ندهد، در حقیقت او استبدادی را نسبت افراد در جامعه قایل شده است، و این استبداد در اسلام جائی ندارد.

نكته ی ديگری در آداب سلام، پرهيز از افراط و تفريط در سلام کردن است.

گاهی سلام به اندازه‌ای همراه با احترام است كه بيشتر به تظاهر و ريا و چاپلوسی می ‌ماند و گاهی نيز به تناسب موقعيت معنوی افراد، سلام مناسبی به آنها داده نمی ‌‌شود كه هر دو نارواست.

اگر سلام فقط احترام ظاهری باشد و در دل به مؤمنان ارادت نداشته باشيم، اين كار، نفاق و دورويی است.

همچنين اگر به آنها بی اعتنایی كنيم و در حدّ ارادت قلبی، به شايستگی سلام ندهيم، كوتاهی كرده‌ايم.

پس شايسته است كه حدّ هر كسي را رعايت كرد و از افراط و تفريط در سلام پرهيز شود.

عزیزان گرانقدر:

لطفاً این مضامین خیلی مهم و حیاتی را با تمام خانواده، اقارب، دوستان، و همکاران تان شریک سازید، و در رشد فکری، عقیدتی، ایمانی و وجدانی همنوع تان اقلاً یک امر خیری را، مایه ی حصولِ صدقات جاریه ی تان سازید.

جزاکم الله خیراً!

ا.ج.ع

ادامـــه دارد….

سه شنبه، هفدهم محرم الحرام، سال ۱۴۳۸

هژدهم اکتوبر ۲۰۱۶

https://www.facebook.com/meydanestid

و از طریق گوشی های موبایل!

m.facebook.com/meydanestid

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.