شعبان در ترازوی قرآن و سنت

شریعت و شعبان

0 30,145

﴿شعبان در ترازوی قرآن و سنت﴾

﴿بخش اول﴾

به تعقیب روشنگری در مورد بدعاتِ ماه رجب، با آمدن ماه شعبان، به برخی بدعات و خرافاتی که میان مردم در مورد بعضی عبادات و عقاید در ماه رجب رایج است، اشاره میکنیم.

۱- مقدور و مکتوب شدن مرگ انسانها در شعبان:

یکی از عقایدی که میان عوام رایج اسا، اعتقاد به مقدور شدن مرگ انسانها در ماه شعبان است.

در بعضی روایات و آثاری چنین آمده است:

﴿تمام کسانی که مرگ آنها در طول سال مقدر شده باشد، اسامی آنها در ماه شعبان به ملک الموت وحی می شود﴾

و یا :

﴿مرگ انسانها (برای سال پیش رو) در ماه شعبان مقدر و مکتوب می شود، بعبارتی مرگ در این ماه بر انسانها مقدر می شود که مثلا امسال چه کسی می میرد و چه کسی خواهد ماند، این بر اساس آثاری است که در این باره آمده است﴾.

تمام این آثار و احادیث، ضعیف و غیر معتبر اند، و هیچ حدیث صحیحی درباره ی کثرت مرگ در ماه شعبان وارد نشده است.

قاضی ابوبکر ابن العربی رحمه الله می گوید :

«درباره ی (نزول قرآن در) شب نیمه شعبان یا فضیلت آن شب حدیثی وجود ندارد که قابل اعتماد باشد، و همینطور درباره ی فرا رسیدن اجل انسانها در آن ماه، لذا اعتنایی به آن (احادیث) نمی شود». “أحکام القرآن” (۴/۱۱۷) .

۲- عقیده بر فضیلتِ نیمه ی دوم شعبان:

بعضی ها بر این عقیده اند که نیمه ی دوم شعبان از فضیلت خاصی برخوردار است، و در این موقع به بعضی از عبادات بدیع و خودساخته مشغول میشوند.

حقیقت امر این است که:

﴿نیمه ی شعبان نسبت به دیگر روزهای سال فضیلت یا خصوصیت ویژه ای ندارد﴾

بعضی از اهل بدعت و خرافیون، این شب را خیلی گرامی داشته در هر جا جار میزنند، و در این شب جشن هائی را  برپا می کنند.

درحالیکه هیچ دلیل صحیحی از قرآن کریم و سنت نبوی صلی الله علیه وسلم مبنی بر ویژه بودن این شب یا روز آن وارد نشده است، و برگزاری هرنوع جشن و عید و مراسم در آن بدعت و نوآوری در دین است.

از این رو نزدیکی در ﴿آن شب یا روز﴾ مانند بقیه ایام سال، بجز از روزهای رمضان، جایز و مباح است و هیچ حکم خاصی ندارد.

۳- ﴿روزه ی روز های ماهِ شعبان﴾:

مستحب است که اکثر روزهای ماه شعبان را روزه بود، چنانکه ازعایشه رضی الله عنها روایت است:

«ما رأیت رسول الله صلی الله علیه وسلم استکمل صیام شهر قط إلا شهر رمضان، و ما رأیته فی شهر أکثر منه صیاما فی شعبان». (متفق علیه)

«پیامبر صلی الله علیه وسلم را ندیدم که ماهی را کامل روزه بگیرد، مگر ماه رمضان و او را ندیدم که در هیچ یک از ماه ها به اندازه ی ماه شعبان روزه بگیرد».

اما موضوع خیلی مهمی را که باید بدانیم این است که:

﴿پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم در چند حدیث صحیح ما را از روزه گرفتن روزهای پایانی ماه شعبان (یوم الشک، یا یکی دو روز آخر و یا نصف آخر ماه شعبان) نهی کرده اند، مگر برای چند گروه روزه داران:

۱- گروه اول:

﴿کسانی که به روزه گرفتن عادت دارند﴾:

مثلاً آن عده بندگان نیکی که، طبق سنت رسول کریم صلی الله علیه وسلم،  عادت دارند، در ماه های دیگرِ سال، روز های ﴿دوشنبه و پنج شنبه﴾ را روزه گیرند.

این بندگان نیک، می توانند، همچنان به عادت خود ادامه دهند ولو آنکه در نصف دوم ماه شعبان هم باشد.

۲- گروه دوم:

﴿برای کسی که نصف اول و دوم ماه شعبان را به هم وصل کند﴾:

مثلاً او نصف اول را گاهگاهی روزه بوده و حال او می تواند به همین منوال، نصف دوم را نیز روزه باشد.

شیخین (بخاری و مسلم) از ابوهریره رضی الله عنه روایت کرده:

« قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ: لا تَقَدَّمُوا رَمَضَانَ بِصَوْمِ یَوْمٍ وَلا یَوْمَیْنِ إِلا رَجُلٌ کَانَ یَصُومُ صَوْمًا فَلْیَصُمْهُ». بخاری (۱۹۱۴) و مسلم (۱۰۸۲).

«هیچکس از شما نباید یک یا دو روز قبل از رمضان، روزه بگیرد، مگر کسی که مقید به روزه گرفتن (بعنوان مثال، روزهای دوشنبه و پنجشنبه)، بوده است، چنین شخصی، روزه بگیرد».

و نیز ابوداود، ترمذی و ابن ماجه، از ابوهریره رضی الله عنه روایت کرده اند که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند:

«إِذَا انْتَصَفَ شَعْبَانُ فَلا تَصُومُوا‏».

أبو داود (۳۲۳۷) و ترمذی (۷۳۸) وابن ماجه (۱۶۵۱)

﴿هرگاه ماه شعبان به نصف رسید، (دیگر) روزه نگیرید﴾.

و باز ترمذی و نسائی از عمار بن یاسر رضی الله عنه روایت کرده اند که گفت:

« مَنْ صَامَ الْیَوْمَ الَّذِی یَشُکُّ فِیهِ النَّاسُ فَقَدْ عَصَی أَبَا الْقَاسِمِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ». ترمذی (۶۸۶) و نسائی (۲۱۸۸)‏.

﴿هرکس روزی را که مردم در (رمضان بودن آن) شک دارند روزه بگیرد، براستی که از ابا القاسم صلی الله علیه وسلم سرپیچی کرده است.﴾

یوم الشک روز سی ام شعبان است البته هرگاه که به سبب پوشیده بودن آسمان هلال ماه رمضان مشاهده نشود که در اینصورت ماه شعبان را سی روز کامل حساب می کنند.

و بر این اساس حکم روزه گرفتن نیمه ی دوم ماه شعبان بر دو قسم است:

اول:

روزه گرفتن از روز شانزدهم تا بیست ونهم ماه شعبان مکروه است، مگر برای کسی که آنروزها موافق عادتش باشند.

دوم:

روزه ی روز یوم الشک یا یک یا دو روز قبل از رمضان، حرام است مگر برای کسی که آن روزها موافق عادتش باشد.

ان شأ الله، در بخش بعدی، به شرح بدعات دیگری که در ماه شعبان مروج است توجه ی شما عزیزان را معطوف میداریم.

عزیزان گرانقدر!

لطفاً این مضامین خیلی مهم و حیاتی را با تمام خانواده، اقارب، دوستان، و همکاران تان شریک سازید، و در رشد فکری، عقیدتی، ایمانی و وجدانی همنوع تان اقلاً یک امر خیری را، مایه ی حصولِ صدقات جاریه ی تان سازید.

جزاکم الله وخیراً!

(احمد عـارفی)

ادامـــه دارد….

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

18 − 10 =